De COMPLEXITEIT ontrafelen | Boele Ytsma | Lichtwerkers Nederland

"Hoe ouder ik word, des te meer raak ik onder de indruk van de complexiteit van het menselijke bestaan. We zijn gelaagde, duale, bijzonder complexe wezens.

Een deel van ons is bewust en een ander, veel groter deel, is onbewust. We herinneren ons sommige dingen en andere dingen vergeten we. Het deel dat we ons herinneren maakt deel uit van het verhaal dat we onszelf vertellen en dus van onze identiteit, het deel dat verdwijnt in vergetelheid gaat onbewust ons handelen sturen.

We hebben het vermogen om ‘vrije’ keuzes te maken, maar we zijn tegelijk diepgaand geconditioneerd en geprogrammeerd door onze ouders, school en samenleving. We hebben allemaal specifieke aanleg en talenten, maar ook specifieke wonden en kwetsbaarheden. We delen ons leven met anderen en denken dat we hetzelfde ervaren in dat samenleven, maar in werkelijkheid wordt onze waarneming zo ingrijpend gefilterd en gekleurd dat we, goed beschouwd, nauwelijks kunnen weten wat een ander ervaart.

We hébben een lichaam dat we bewonen en dat we kunnen waarnemen, maar we zíjn ook een lichaam – bij intens genot en intense pijn vallen we immers samen met het lichaam. We zijn altijd meer dan een dier, maar nooit minder dan dat – ons reptielenbrein roert zich zodra het spannend wordt. We hebben verlangens, fantasieën en dromen die we niet durven te delen. We zijn seksueel polaire wezens waarin masculiene en feminiene aspecten in en rondom ons voortdurend in een dans verwikkeld zijn. We kunnen denken en we kunnen voelen en die twee staan nogal eens op gespannen voet. Gedachten kunnen gevoelens oproepen en gevoelens beïnvloeden ons brein.

We hebben een individuele identiteit, maar ook een collectieve identiteit. We vertonen grote verwantschap aan elkaar en toch zijn we ook unieke wezens. We zijn egoïstisch, opportunistisch maar soms ook altruïstisch. We stapelen ervaring op ervaring en het totaal van die ervaringen vormt het verhaal waarmee we de wereld zien en ervaren. We krijgen van af onze geboorte tekst, uitleg en gevoel aangereikt bij wát we zien, waardoor we een scherp oog ontwikkelen voor het één en blind worden voor het ander.

Al deze factoren (en nog veel meer) spelen tegelijkertijd een rol, beïnvloeden elkaar en maken ons tot de complexe wezens die we zijn. Deze complexiteit maakt het menselijk leven tot de ongelofelijk interessante reis die het is. Maar eerlijk is eerlijk, het maakt samenleven ook ingewikkeld en leidt tot veel verwarring in communicatie. Iedereen die meent een eenvoudig model voor ons mens-zijn te kunnen hanteren, ziet de complexiteit van ons mens-zijn over het hoofd. Deze complexiteit speelt áltijd een rol, in elke relatie, in elk moment, in elk gesprek. In ieder mens strijden krachten die elkaar spiegelen, uitdagen, confronteren.

Deze complexiteit speelt dus ook een grote rol in het gesprek over duurzaamheid, dierenrechten en veganisme. Dat gesprek wordt gekleurd door deze complexiteit. Dat is overigens op zichzelf wel verhelderend: een deel van de verwarring en felheid van het debat over veganisme komt dus niet voort uit het onderwerp zelf, maar uit de complexiteit van het menselijk bestaan en de menselijke communicatie.

Tegelijk word ik me steeds meer bewust van de complexiteit van het thema zélf. Dat is dus complexiteit op complexiteit. Veganisme is een onderwerp dat zoveel lagen van ons bestaan raakt, dat het nogal eens een verwarrend en daardoor emotioneel gesprek wordt. Het gaat over groot onrecht en pijn en dus raakt het onze eigen pijn. Het gaat over ethiek en dus over onze waarden en diepste overtuigingen. Het gaat over gezondheid, over mijn individuele gezondheid, maar ook over de gezondheid van de planeet als geheel. Het gaat over eten en dus ook over alle emotionele en sociale aspecten van eten. Het raakt aan onze diepste conditioneringen over eten, samenleven en dieren. Het gaat over ons lichaam en raakt dus ook ons zelfbeeld, ervaring van het eigen lichaam en dus seksualiteit. Het gaat over dieren en dus over onze verbondenheid aan of afstand van de natuur. En misschien nog wel het de belangrijkste factor in de complexiteit van het onderwerp: veganisme en de misstand waartegen ze strijd is een historisch novum: nooit eerder werden dieren op zo grote schaal uitgebuit en nooit eerder was de planeet als geheel in gevaar.

De complexiteit van het gesprek en van de gesprekspartners komt vaak tot uiting in emotie en verwarring. Het gesprek over dierenleed en veganisme is heel vaak een fel, emotioneel en chaotisch gesprek. Ik denk dat we er goed aan doen om het gesprek zo goed mogelijk te ontrafelen."

Boele Ytsma
www.boeleytsma.com